| cá lớn nuốt cá bé | "Cá lớn nuốt cá bé" là thành ngữ dùng quy luật tự nhiên trong thế giới động vật - cá lớn ăn thịt cá nhỏ để sinh tồn - để ví von cho quy luật cạnh tranh khắc nghiệt trong xã hội loài người, khi những kẻ có thế lực, quyền hành, tiềm lực kinh tế mạnh mẽ thường chèn ép, bóc lột, thậm chí thôn tính những cá nhân, tổ chức yếu thế hơn để mở rộng lợi ích, quyền lực của bản thân. Câu nói phản ánh một thực trạng bất công phổ biến trong các mối quan hệ xã hội, kinh tế, khi kẻ mạnh thường có xu hướng lấn át, chi phối kẻ yếu nếu không có sự bảo vệ, cân bằng từ pháp luật hay đạo đức xã hội. Ví dụ: "Thị trường cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp nhỏ dễ bị cá lớn nuốt cá bé." Thành ngữ phản ánh quy luật cạnh tranh khắc nghiệt, kẻ mạnh chèn ép kẻ yếu. |
| cá lớn nuốt cá bé | "Cá lớn nuốt cá bé", theo cách diễn giải thứ hai, không chỉ đơn thuần miêu tả quy luật mạnh hiếp yếu như một thực trạng khách quan, mà còn mang thêm hàm ý giáo dục sâu sắc: chính vì nhận thức được sự tồn tại của quy luật cạnh tranh khắc nghiệt này trong đời sống xã hội, con người càng cần phải chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, đạo làm người để giảm bớt tính chất tàn khốc của quy luật đó, hướng tới một xã hội công bằng, nhân văn hơn, nơi kẻ mạnh biết bảo vệ, giúp đỡ kẻ yếu thay vì chỉ biết chèn ép, bóc lột. Ví dụ: "Xã hội văn minh cần hạn chế cảnh cá lớn nuốt cá bé bằng luật pháp và đạo đức." Câu nói nhấn mạnh vai trò của giáo dục đạo đức trong việc hạn chế quy luật cạnh tranh tàn khốc. |
Nguồn tham chiếu: Theo Từ điển Thành ngữ & Tục ngữ Việt Nam của GS. Nguyễn Lân – Nxb Văn hóa Thông tin tái bản 2010, có hiệu chỉnh và bổ sung; Từ điển Thành ngữ và Tục Ngữ Việt Nam của tác giả Vũ Thuý Anh, Vũ Quang Hào… | |
Từ điển thành ngữ, tục ngữ,... Việt Nam"... ngôn ngữ của người miền quê, nhất là những cụ già không phải "quê mùa" như trước đây mọi người vẫn tưởng, mà trái lại, rất văn vẻ, có nhiều màu sắc, nhiều hình tượng. Chính là vì trong những câu chuyện hàng ngày, bà con thường sử dụng những thành ngữ, tục ngữ là cái vốn vô cùng phong phú, vô cùng quý giá của tiếng nói dân tộc, được truyền miệng tư đời này sang đời khác." - GS. Nguyễn Lân. Hiểu và vận dụng linh hoạt thành ngữ, tục ngữ và các tình huống cụ thể sẽ giúp chúng ta biết nói đúng và viết đúng, để có thể tiến tới nói hay và viết hay. Sự ra đời của cuốn từ điển này không nằm ngoài mục đích đó. Cuốn sách này sẽ giúp các bạn hiểu hơn nội dung cụ thể của từng thành ngữ, tục ngữ; để trên cơ sở đó, vừa bổ sung kiến thức, vừa vận dụng vào cách nói, cách viết của mình được trong sáng hơn, hiệu quả hơn. Dựa trên nguồn tư liệu phong phú trong thực tế của các tác giả, đây một Phần mềm Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt Nam. Như một cuốn từ điển di động phong phú, đa dạng, có tính năng lưu lại những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ,... |
* Từ tham khảo:
- Cá mè một lứa
- Cá nằm trên thớt
- Cá nước chim trời
- Cả tiếng, dài hơi
- Cả vú lấp miệng em